Ile firm w Polsce naprawdę używa AI i do czego?

Raczej nie. Według GUS w 2026 r. z technologii AI korzystało 17,8% badanych przedsiębiorstw w Polsce, a rok wcześniej 8,7%. Jeśli Wasza firma jeszcze nie zaczęła, jest w zdecydowanej większości. Ale ten odsetek w rok wzrósł ponad dwukrotnie, więc to dobry moment, żeby zacząć spokojnie: od jednego procesu w biurze, policzonego przed i po zmianie, a nie od wielkiego projektu, który ma dogonić średnią.

Co naprawdę mówią liczby

Pytanie „czy jesteśmy spóźnieni?” łatwo sobie zadać po lekturze nagłówka albo po rozmowie z kimś, kto „już wdrożył AI”. Warto więc zacząć od tego, co wiadomo na pewno.

Polska. GUS w komunikacie z 29 października 2026 r. (badanie „Społeczeństwo informacyjne w Polsce w 2026 r.”) podał, że w 2026 r. z technologii AI korzystało 17,8% badanych przedsiębiorstw. Rok wcześniej było to 8,7%. Odwracając tę liczbę: zdecydowana większość badanych firm z AI jeszcze nie korzysta.

Unia Europejska. Według Eurostatu (komunikat z 11 grudnia 2025 r.) w 2025 r. z AI korzystało 20% przedsiębiorstw w UE zatrudniających co najmniej 10 osób. Rok wcześniej 13,5%.

To dwa różne badania i dwa różne lata, więc porównanie jest orientacyjne. Wniosek i tak jest czytelny: polski wynik z 2026 r. wciąż jest niższy niż unijny z 2025 r., a w obu przypadkach z AI korzysta mniejszość firm.

Jaki odsetek firm korzysta z AI

• Polska, 2025GUS, wynik z poprzedniego roku8,7%
• Polska, 2026GUS, najnowszy wynik17,8%
• Unia Europejska, 2025Eurostat, firmy zatrudniające co najmniej 10 osób20%

Jednego te liczby nie mówią: jak to wygląda w firmie Waszej wielkości i z Waszej branży. To średnia z całego badania. Firma z 30–500 osobami nie konkuruje ze średnią krajową, tylko z kilkoma konkretnymi firmami na swoim rynku. I z własnymi kosztami.

Do czego firmy używają AI

Według tego samego badania GUS firmy najczęściej używają AI w marketingu i sprzedaży (11,1% firm) oraz do wsparcia pracy biurowej i zarządzania (9,6%).

Statystyka liczy firmy, które z AI korzystały. Nie mówi, jak głęboko. Pod jedną liczbą mieszczą się zarówno firma, w której ktoś pisze w czacie treść ogłoszenia, jak i firma, w której system przygotowuje dokumenty, a człowiek je sprawdza. Z punktu widzenia właściciela to dwie zupełnie różne rzeczy.

Dla firmy z 30–500 osobami ciekawsza jest ta druga liczba: praca biurowa. Tam leży powtarzalna robota na dokumentach, która rośnie razem z firmą: faktury, zamówienia, zgłoszenia, zestawienia. Przykład z naszych Inspiracji: w firmie leasingowej każdą fakturę kosztową trzeba było opisać według słownika 159 rodzajów kosztów i wysłać do akceptacji dyrektorowi właściwego działu. Teraz system odczytuje fakturę, proponuje opis ze słownika i zakłada zgłoszenie do akceptacji u właściwej osoby. Sprawdza też, na którą z dwóch spółek w grupie wystawiono fakturę i czy nie wprowadzono jej wcześniej. Decyzję nadal podejmuje dyrektor (cała historia).

Po co firmy w ogóle po to sięgają? Według Polskiego Instytutu Ekonomicznego (badanie „AI w polskich przedsiębiorstwach”, 2025) firmy w Polsce używają AI, żeby usprawnić zarządzanie i pracować wydajniej. Ograniczenie zatrudnienia nie jest ich motywacją.

Większość czeka, aż będzie musiała

W tym samym badaniu PIE 77% przedsiębiorców, którzy nie używają AI, nie planuje jej wdrażać, dopóki nie będzie to konieczne.

To zrozumiała postawa i nie ma w niej nic wstydliwego. Ma jednak jedną słabość. Moment, w którym coś staje się konieczne, zwykle nie zostawia czasu na naukę. A pierwszy proces wymaga czasu. Na spotkaniu w Lewiatanie Łódź 17 września Leaware, partner wdrożeniowy Akademii, mówił o tym wprost: AI uczy się jak nowy pracownik, więc ocenia się je po trzecim miesiącu, nie po pierwszym dniu. Trzeba też być gotowym na dwie–trzy poprawki, a mierzalnego efektu oczekiwać w kwartał, nie w tydzień.

Dlatego prawdziwe ryzyko nie polega na tym, że jesteście poniżej średniej. Polega na tym, że zaczniecie pod presją, na najtrudniejszym procesie i z oczekiwaniem cudu w tydzień.

Działa to też w drugą stronę. Na liście czterech błędów z tego samego spotkania jest: nie wdrażaj, „bo konkurencja coś ma”. Statystyka GUS nie jest powodem, żeby coś kupić. Jest najwyżej powodem, żeby sprawdzić, czy we własnej firmie jest proces, który warto zmienić.

Spóźnienie mierzy się w godzinach, nie w procentach

Dla właściciela firmy lepszą miarą niż średnia krajowa jest cena obecnego stanu: ile godzin w miesiącu ludzie w biurze spędzają na przepisywaniu, kompletowaniu i przeklejaniu danych. Policzenie tego wymaga trzech liczb: ile razy w miesiącu, ile minut za każdym razem i ile kosztuje godzina pracy (jak policzyć, ile kosztuje ręczna praca).

Jeśli wynik jest wysoki, to tam jesteście spóźnieni. Nie wobec GUS, tylko wobec własnego rachunku. Jeśli żaden proces nie zabiera więcej niż kilka godzin miesięcznie, procenty z raportów nie są powodem do działania. Wtedy więcej da porządek w procesie niż jakiekolwiek narzędzie (kiedy AI nie jest potrzebne).

Jak zacząć, jeśli rachunek mówi „warto”? Na spotkaniu w Lewiatanie Łódź zestawiono dwie drogi. Jeden wielki projekt: 12–24 miesiące, duże ryzyko i efekt „kiedyś”. Mała zmiana: tygodnie, jeden proces na raz, efekt widać w wynikach. Tak działa metoda atom AI, czyli zmiana jednego procesu najmniejszym skutecznym krokiem, z efektem, który da się zmierzyć. Jeśli zadziała, wiadomo, co rozwijać dalej. Jeśli nie, firma straciła niewiele i wie dlaczego.

Do tego potrzebne są trzy warunki, które padły na tym samym spotkaniu: ktoś w zarządzie, komu zależy i kto usuwa blokady; proces, który da się opisać jak zadanie dla nowego pracownika; gotowość na kilka poprawek. W firmie z 30–150 osobami tym kimś jest zwykle sam właściciel. W firmie 100–500 osób to raczej szef działu, w którym leży proces.

Co zrobić w poniedziałek

1. Sprawdź, gdzie AI już jest. Zapytaj, czy ktoś w zespole korzysta z czatów AI w pracy. Jeśli tak, ustalcie proste zasady (pięć zasad na jedną kartkę).
2. Zapytaj zespół w biurze, które zadanie jest najbardziej powtarzalne i najbardziej znienawidzone. Ludzie zwykle wiedzą to od dawna.
3. Policz cenę obecnego stanu dla tego jednego zadania: ile razy w miesiącu, ile minut, ile kosztuje godzina. Zapisz wynik.
4. Opisz zadanie na jednej kartce, jak instrukcję dla nowej osoby. Jeśli się mieści, masz kandydata na pierwszy proces.
5. Zdecyduj świadomie: zaczynamy od tego procesu albo „jeszcze nie teraz”. Obie odpowiedzi są w porządku, jeśli stoi za nimi rachunek, a nie nagłówek.

Pytania i odpowiedzi

Skoro większość firm nie korzysta z AI, możemy spokojnie poczekać? Możecie, jeśli rachunek tak mówi. Ale odsetek firm korzystających z AI w Polsce w rok wzrósł ponad dwukrotnie, z 8,7% do 17,8% według GUS. Czekanie jest dobrą decyzją, gdy wynika z policzenia własnych procesów, a nie z tego, że temat wydaje się odległy.

Czy Polska jest daleko za Europą? Według Eurostatu w 2025 r. z AI korzystało 20% firm w UE zatrudniających co najmniej 10 osób. Według GUS w Polsce w 2026 r. było to 17,8%. To różne badania i lata, więc nie da się powiedzieć „ile dokładnie za”. W obu przypadkach z AI korzysta mniejszość firm.

Czy firmy wdrażają AI, żeby zwalniać? Według PIE ograniczenie zatrudnienia nie jest motywacją polskich firm. Sięgają po AI, żeby usprawnić zarządzanie i pracować wydajniej. Co firma zrobi z odzyskanym czasem, to decyzja zarządu.

Od czego zacząć: marketing czy biuro? Od miejsca, gdzie rachunek wychodzi najwyższy. Policzcie jedno i drugie, na przykład przygotowanie ofert w sprzedaży i obieg faktur w księgowości. Wygrywa proces, który zabiera więcej godzin i daje się opisać na jednej kartce. To rozstrzygają liczby z własnej firmy, nie statystyka.

Dalej

Jak spośród policzonych procesów wybrać ten pierwszy, opisujemy w tekście Jak wybrać pierwszy proces do automatyzacji. Jeśli chcesz sprawdzić, gdzie w Twojej firmie AI ma sens, a gdzie nie, umów przegląd potrzeb.